Świąd, podrażniona skóra, nawracające stany zapalne oraz trudne do opanowania uczucie dyskomfortu – jeśli te objawy są Ci znajome, być może zmagasz się z atopowym zapaleniem skóry. AZS jest przewlekłą i uciążliwą chorobą dermatologiczną, która ma znaczący wpływ na jakość życia – szczególnie w okresach zaostrzeń. AZS nie jest bowiem wyłącznie problemem estetycznym – to schorzenie o złożonym podłożu immunologicznym i barierowym, które wymaga świadomego podejścia do pielęgnacji oraz profilaktyki. Wpływ na stan skóry mają nie tylko kosmetyki oraz warunki atmosferyczne, ale także niewidoczne gołym okiem mikroorganizmy. Wielu pacjentów nie zdaje sobie sprawy z tego, że za pogorszeniem stanu skóry często stoją niewidoczni sprawcy – bakterie, które wykorzystują osłabioną barierę ochronną naskórka. W dalszej części niniejszego artykułu przyglądamy się bliżej roli gronkowca złocistego, zagrożeniom związanym z antybiotykoopornością oraz sposobom bezpiecznej pielęgnacji skóry atopowej.
Jaką rolę odgrywa gronkowiec złocisty w AZS?
U osób z atopowym zapaleniem skóry dużą rolę przypisuje się niekorzystnemu wpływowi bakterii Staphylococcus aureus, czyli gronkowca złocistego. Drobnoustrój ten jest obecny aż u 70% pacjentów w fazie zaostrzeń choroby, natomiast u chorych bez aktywnych objawów kolonizacja dotyczy około 39% przypadków. Ponadto, aż 62% osób z AZS jest również nosicielami gronkowca złocistego w obrębie jamy nosowej, co może sprzyjać jego ponownemu zasiedlaniu skóry. Obecność tej bakterii na skórze atopowej zwiększa ryzyko nawrotów i pogłębia stan zapalny, prowadząc do cięższego przebiegu objawów. Dzieje się tak poprzez nasilenie produkcji związków prozapalnych i dalsze osłabienie już uszkodzonej bariery naskórkowej. Kolonizacja skóry przez gronkowca wynika z obniżonej skuteczności mechanizmów obronnych oraz zaburzeń w składzie warstwy hydrolipidowej skóry, czego skutkiem jest zmiana pH w stronę zasadową. Podczas gdy zdrowa skóra utrzymuje lekko kwaśny odczyn około 5,5, u pacjentów z AZS odczyn ten może wzrastać, sprzyjając rozwojowi niekorzystnej mikroflory. Zrozumienie tej zależności jest niezmiernie ważne w skutecznej profilaktyce i terapii atopowego zapalenia skóry.
Co zamiast antybiotyków przy zakażeniach skóry w AZS?
Jedną z metod leczenia zakażeń skóry spowodowanych gronkowcem jest stosowanie antybiotyków – zarówno miejscowych jak i doustnych. Niestety dzisiaj, długotrwałe i wszechobecne stosowanie antybiotyków doprowadziło do powstania oporności bakterii. Największy problem sprawia leczenie zakażeń wywołanych szczepem MRSA czyli gronkowcem opornym na metycylinę, który nie reaguje na wiele popularnych antybiotyków i jest najczęściej odpowiedzialny za zakażenia wewnątrzszpitalne. Odpowiedzią na ten problem może być stosowanie kąpieli podchlorynowych z zastosowaniem wyrobu medycznego Atopigo®. Kąpiele podchlorynowe wykazały działanie przeciwdrobnoustrojowe, nie zmniejszają nawilżenia skóry oraz nie uszkadzają bariery hydrolipidowej. Badania wykazały, że podchloryn jest skuteczny przeciw gronkowcowi złocistemu, również przeciwko szczepowi MRSA. Dodatkowo stosowanie kąpieli podchlorynowych dwa razy w tygodniu zmniejsza ilość stosowanych miejscowych glikokortykosteroidów oraz antybiotyków. Działanie podchlorynu sodu opiera się na uwolnieniu dwóch różnych związków chloru, dokładnie HOCl oraz jonu pochlorynowego OCl-.
Jak bezpiecznie stosować podchloryn sodu na skórę?
Bezpieczeństwo stosowania podchlorynu sodu jako związku antyseptycznego zostało udokumentowane już w XVIII wieku. Od lat z powodzeniem wykorzystuje się go do odkażania ran, leczenia oparzeń, uszkodzeń naskórka, a także do płukania kanałów zębowych w stomatologii i endodoncji. Należy jednak podkreślić, że chodzi o specjalistyczne preparaty medyczne, których jakość i skład podlegają ścisłej kontroli. Próby przygotowywania kąpieli podchlorynowych przy użyciu domowych środków czystości (jak np. wybielacze do tkanin bądź płyny do dezynfekcji) niosą ze sobą poważne ryzyko działań niepożądanych – od oparzeń chemicznych, przez reakcje alergiczne, aż po podrażnienia układu oddechowego. Tego typu produkty zawierają bowiem nie tylko chlor, ale także substancje zapachowe, zasady stabilizujące oraz silne detergenty, które mogą wywołać szkodliwe reakcje skórne. Również użycie płynów stomatologicznych do czyszczenia kanałów zębowych nie jest bezpieczne – nieprawidłowe stężenie może sprawić, że kąpiel będzie zbyt drażniąca lub zupełnie nieskuteczna. Dlatego w trosce o zdrowie skóry i skuteczność terapii należy sięgać wyłącznie po preparaty dopuszczone do stosowania medycznego, których skład został opracowany z myślą o bezpieczeństwie i tolerancji skóry atopowej.
Jak działa wyrób medyczny Atopigo® i kiedy go stosować?
Atopigo® jest wyrobem medycznym. Wyrób medyczny musi być zarejestrowany i dopuszczony do obrotu przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Urząd ten, akceptując wprowadzenie na rynek wyrób medyczny, potwierdza jego wysoką jakość, zagwarantowaną przez producenta. Wyrób medyczny nie zmienia funkcjonowania narządów na poziomie komórkowym czy biochemicznym, ponieważ takie działanie mają jedynie leki, jednakże wyrób łagodzi przebieg choroby lub działa profilaktycznie i może być stosowany wraz z lekami, na przykład donosową maścią z mupirocyną, często przepisywaną w celu eradykacji gronkowca i zmniejszenia zaostrzenia. Atopigo® zawiera w swoim składzie jedynie podchloryn sodu w wymaganej ilości oraz wodę oczyszczoną aby przygotować kąpiel o odpowiednim stężeniu.
Jak stosować wyrób medyczny Atopigo®?
Opakowanie jednostkowe Atopigo® to butelka z tworzywa sztucznego zawierająca 100g płynu. Dodatkowo zabezpieczona jest specjalną nakrętką przed otwarciem przez dzieci. Każde opakowanie zawiera miarkę, która potrzebna jest do odmierzenia konkretnej ilości płynu. Wyrób można stosować niezależnie od wieku, od 3 miesiąca życia. Należy pilnować jednak odpowiednich proporcji wyrobu i wody, gdyż zbyt duże rozcieńczenie spowoduje, że wyrób będzie nieskuteczny, natomiast zbyt małe może skutkować działaniem drażniącym na skórę. Prawidłowe przygotowanie kąpieli w wannie rozpoczyna się od odmierzenia dokładnie 100 litrów wody a następnie ostrożnego wlania całej butelki. Należy stosować rękawiczki ochronne ze względu na możliwość oparzenia skóry.
Jeśli chcemy zastosować wyrób do kąpieli w wanience, należy odmierzyć 5 ml wyrobu dołączoną miarką na każde dokładne 5 litrów wody a następnie rozprowadzić płyn w wodzie zabezpieczając dłonie rękawiczkami ochronnymi. Bardzo ważna jest temperatura wody, która nie powinna przekraczać 37 stopni. Gorąca woda może spowodować uwolnienie się gazowego chloru. Dodatkowo wysoka temperatura działa negatywnie na skórę atopową powodując jej przesuszenie. Nie należy także dodawać żadnych innych produktów do kąpieli, ponieważ mogą one reagować z podchlorynem. Kąpiel powinna trwać 10 minut - jest to rekomendowany czas kontaktu z podchlorynem. Kolejnym krokiem jest dokładne opłukanie ciała letnią wodą oraz osuszenie ręcznikiem bez pocierania. Na wilgotną skórę można zaaplikować przepisane leki oraz emolient. Dzięki temu leki penetrują głębiej a substancje powlekające zawarte w emoliencie zatrzymują wodę w naskórku.
Kąpiele z wyrobem Atopigo® zalecane są 2-3 w tygodniu lub częściej po konsultacji z lekarzem. Regularne kąpiele zdecydowanie lepiej wpływają na redukcję zaostrzeń niż te wykonywane rzadko. Atopigo® jest jedynym preparatem na świecie o tak prostym a zarazem skutecznym składzie, który pozwala na szybkie przygotowanie kąpieli podchlorynowej i jest przeznaczony jedynie do wykorzystania go w tym celu.
Jak świadoma pielęgnacja wpływa na przebieg AZS?
Atopowe zapalenie skóry to choroba, która wykracza daleko poza samo uczucie swędzenia lub suchości. Stanowi bowiem przewlekły problem o wieloczynnikowym podłożu, który wymaga kompleksowego podejścia. Zrozumienie roli gronkowca złocistego i wpływu zaburzonej bariery naskórkowej może pomóc w skuteczniejszym zarządzaniu nawrotami oraz poprawie jakości życia. Świadoma pielęgnacja, unikanie czynników drażniących oraz dbałość o higienę wykonywaną w określony sposób stanowią ważne elementy codziennej rutyny każdej osoby z AZS. Odpowiednio dobrane działania profilaktyczne mogą ograniczyć potrzebę sięgania po intensywne leczenie i zmniejszyć częstotliwość zaostrzeń. Dużą rolę odgrywa także edukacja pacjenta, dzięki której łatwiej rozpoznać pierwsze objawy i szybciej reagować. Warto również pamiętać, że ograniczenie antybiotyków na rzecz bezpiecznych metod wspierających naturalną odporność skóry to kierunek, który zyskuje coraz większe znaczenie we współczesnej dermatologii. Skuteczna kontrola AZS nie opiera się na jednym rozwiązaniu, lecz na połączeniu wiedzy, obserwacji i świadomej troski o skórę każdego dnia. Dzięki temu możliwe jest nie tylko łagodzenie objawów, ale także odzyskanie komfortu i lepszej jakości życia.
Bibliografia:
Maarouf M, Shi VY. Bleach for Atopic Dermatitis. Dermatitis. 2018 May/Jun;29(3):120-126.
Park HY, Kim CR, Huh IS, et al. Staphylococcus aureus colonization in acute and chronic skin lesions of patients with atopic dermatitis. Ann Dermatol 2013;25(4):410Y416
Chopra R, Vakharia PP, Sacotte R, Silverberg JI. Efficacy of bleach baths in reducing severity of atopic dermatitis: A systematic review and meta-analysis. Ann Allergy Asthma Immunol. 2017 Nov;119(5):435-440.
Barnes TM, Greive KA. Use of bleach baths for the treatment of infected atopic eczema. Australas J Dermatol. 2013 Nov;54(4):251-8.
Kim J, Kim BE, Ahn K, Leung DYM. Interactions Between Atopic Dermatitis and Staphylococcus aureusInfection: Clinical Implications. Allergy Asthma Immunol Res. 2019 Sep;11(5):593-603.
Huang JT, Abrams M, Tlougan B, Rademaker A, Paller AS. Treatment of Staphylococcus aureus colonization in atopic dermatitis decreases disease severity. Pediatrics. 2009 May;123(5):e808-14.
Cardona ID, Kempe EE, Lary C, Ginder JH, Jain N. Frequent Versus Infrequent Bathing in Pediatric Atopic Dermatitis: A Randomized Clinical Trial. J Allergy Clin Immunol Pract. 2020 Mar;8(3):1014-1021.
